Adak Adamak Günah mıdır? İzmir Sıcağında Aklıma Takılan Büyük Soru
Okumaya Değer: ABD'de kaç tane uçak gemisi var ?
İzmir’de yaşıyorum. Yazın asfaltın bile “ben pes ettim” dediği, kışın “bugün de yağmur yağacak mı acaba?” diye hafif depresif ama romantik bir havaya bürünen bir şehir. Geçen gün Kordon’da yürürken, simitçiden aldığım susamlar tişörtüme yapışmış halde düşünüyordum: “Adak adamak günah mıdır?”
Yanımda arkadaşım Efe vardı. Hani şu her şeye yorum yapan ama hiçbir şeyi tam bilmeyen klasik Türk genci profili.
“Abi,” dedi, “sen yine derin düşüncelere mi daldın? Geçen hafta da ‘uzaylılar Ege’de mi yaşıyor’ diyordun.”
Ben de içimden geçirdim: Haklısın Efe ama bu başka seviye.
Çünkü mesele ciddi. İnsan bazen öyle anlarda adak adıyor ki… sanki evrenle WhatsApp’tan pazarlık yapıyor gibi.
—
Adak Adamak Nedir, Biz Ne Yapıyoruz?
Herkese merhaba! Bu yazımızda “Adak adamak günah mıdır” hakkında bilinmesi gereken önemli noktaları ele alıyoruz.
Önce en basitinden başlayalım. Adak, insanın bir dileği olursa bir şey yapacağına dair verdiği söz. Ama Türk usulü adak, biraz “pazarlık + stres + son dakika pişmanlığı” üçlüsüyle ilerliyor.
Mesela:
“Allah’ım sınavı geçersem kurban keseceğim.”
Sonra sınav geçer.
Ama insanın iç sesi hemen devreye girer:
> “Tamam da şimdi kurban kesmek zorunda mıyım ya… biraz ağır olmadı mı?”
İşte asıl soru burada başlıyor: Adak adamak günah mıdır?
Ben bu soruyu düşünürken Efe bana bakıp dedi ki:
“Sen kesin yine internette garip şeyler okudun.”
Hayır Efe. Bu direkt hayatın kendisi.
—
Günah mı, Değil mi? İşin İnanç Boyutu
Şimdi olaya biraz ciddi yaklaşalım ama çok da sıkmayalım.
İnanç açısından adak, bir söz verme meselesi. Yani aslında güzel bir niyetle başlıyor. Ama problem şu: İnsan o anki duyguyla konuşuyor.
Mesela:
Sınavdan önce: “Geçersem 40 kişiye pilav dağıtacağım!”
Sınavdan sonra: “Ben o 40 kişiyi nereden bulacağım…”
Burada mesele günah olup olmaması değil aslında. Daha çok insanın kendi kendine kurduğu tuzaklar.
Ben bunu geçen gün anneme sordum. Annem de dedi ki:
“Evladım boşver, sen önce çorabını yıka.”
İşte hayat bazen bu kadar sade.
Ama yine de içimdeki o fazla düşünen İzmirli genç susmuyor:
Peki ya gerçekten söz verilirse ve tutulmazsa?
—
Kordon’da Felsefe: Ben, Efe ve Bir Çekirdek Paketinin Derdi
Bir gün Efe ile sahilde oturuyoruz. Çekirdek çıtlatıyoruz. Deniz hafif dalgalı, insanlar yürüyüşte.
Efe dedi ki:
“Ben küçükken annem bana derdi, adak adama, sonra yapamazsın diye.”
Ben de:
“Anne mantığı net zaten. Önce yapamayacağın şeyi söyleme.”
Ama işte insan öyle değil ki…
İnsan dediğin şey, bazen 2 dakikalık umut için 2 aylık sorumluluk alabiliyor.
O anda iç sesim devreye girdi:
“Sen zaten 3 gün spor yapacağım deyip 2. gün bırakan adamsın, ne adak adaması?”
Haklıydı.
—
Adak ve Modern İnsan: Biz Neyi Yanlış Anladık?
Modern insanın problemi şu: Her şeyi kontrol etmek istiyor.
Dua ediyor, adak adıyor, plan yapıyor, Notion açıyor, Google Calendar’a yazıyor… ama hayat hâlâ kendi bildiğini okuyor.
Adak da burada biraz “evrenle sözleşme” gibi algılanıyor.
Ama kimse şunu düşünmüyor:
Ya bu sözleşme tek taraflı değilse?
Bir gün bir arkadaşım dedi ki:
“Abi ben adak adadım, sonra unuttum.”
Ben de dedim ki:
“Bu bildiğin abonelik iptali gibi olmuş.”
Güldük ama aslında mesele komik değil. Çünkü insan verdiği sözü unutunca içten içe kendini sıkıyor.
—
İç Sesle Tartışma: Adak Adamak Günah mıdır?
Bazen kendi kendimle tartışıyorum.
Ben:
“Adak adamak güzel bir niyet değil mi?”
İç ses:
“Evet ama sonra yapamayınca ne olacak?”
Ben:
“Belki de zaten niyet önemli.”
İç ses:
“Sen geçen hafta ‘her sabah koşacağım’ dedin, sabah 6’da alarmı 7 kere erteledin.”
Sessizlik.
İşte insanın en büyük mahkemesi kendi zihni.
—
Mahalle Gerçekleri: Adak, Teyze ve Tandır Ekmeği
Bizim mahallede bir teyze var. İsmini vermeyeyim ama herkes bilir. Bir gün pazarda karşılaştık.
Teyze dedi ki:
“Oğlum ben adak adadım, kurban kestim.”
Ben:
“Ne için teyze?”
Teyze:
“Torunum iş bulsun diye.”
Şimdi burada işin duygusal tarafı ağır basıyor. Çünkü adak sadece dini bir mesele değil, aynı zamanda umut yükleme sistemi gibi.
Ama sonra Efe kulağıma eğilip dedi ki:
“Abi biz niye bu kadar dramatize ediyoruz hayatı?”
Haklıydı. Ama biz Türkler biraz böyleyiz. Küçük şeyi bile mini dizi yapıyoruz.
—
Psikolojik Taraf: Söz Vermek mi, Kendini Sıkıştırmak mı?
Uzman değilim ama insan psikolojisi garip.
Adak bazen motivasyon gibi başlıyor:
“Bunu yaparsam şunu yapacağım.”
Ama sonra baskıya dönüşüyor:
“Yapmazsam ne olacak?”
Ve insan o noktada özgürlük yerine yük hissediyor.
Ben buna “duygusal abonelik sistemi” diyorum. İptal etmek zor, devam etmek zor, ortada kalmak daha zor.
—
İzmir Güneşi Altında Son Düşünceler
Kordon’da yürürken güneş batıyordu. Efe cebinden sakız çıkardı, bana uzattı.
“Ne düşünüyorsun şimdi?” dedi.
Dedim ki:
“Adak adamak günah mıdır sorusunun cevabını değil, insan neden kendine bu kadar söz veriyor onu düşünüyorum.”
O da:
“Abi çok felsefe yaptın, midye yiyelim mi?”
Ve hayat böyle bir şey zaten.
Bir yanda büyük sorular, bir yanda midye.
—
Umarız “Adak adamak günah mıdır” hakkındaki bu rehber işinize yaramıştır. Ibiloglunakliyat ailesiyle kalmaya devam edin!
Son Bir İç Ses Daha
Bazen düşünüyorum, belki de mesele adak değil.
Mesele insanın kendine verdiği sözler.
Çünkü en zor tutulan sözler, başkasına değil kendine verilenler.
Ve belki de asıl soru şu:
“Adak adamak günah mıdır?” değil…
İnsan neden kendi içindeki pazarlıkları bu kadar ciddiye alır?
Ama sonra Efe mesaj atıyor:
“Midyeci açıldı, geliyor musun?”
Ve bütün felsefe bir anda susuyor.